ΣΤΙΣ ΦΩΤΙΕΣ ΔΕΝ ΜΕΤΡΑΣ ΩΡΕΣ, ΜΕΤΡΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

ΔΙΟΝΥΣΟΣ, 29.06.2026. Συνέντευξη του κλιμακίου “Εθελοντές Πολιτικής Προστασίας Αγίου Στεφάνου – ΣΕΠΠΑΣ” στο Go For Dionysos.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας Αγίου Στεφάνου, Χρήστος Σισμάνογλου, φιλοξενεί μέλη της ομάδας ενεργών κατοίκων Go For Dionysos στις εγκαταστάσεις του Κλιμακίου και μιλά για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο εθελοντισμός, τη συνεργασία με την Πυροσβεστική, τη σημασία της τεχνολογίας, αλλά και για κάτι που θεωρεί εξίσου σημαντικό: τους ανθρώπινους δεσμούς που δημιουργούνται μέσα από τις δύσκολες στιγμές των επιχειρήσεων.

Από μια αυθόρμητη πρωτοβουλία πολιτών το 1999 μέχρι ένα από τα πιο οργανωμένα εθελοντικά κλιμάκια πολιτικής προστασίας της Αττικής, το Κλιμάκιο Αγίου Στεφάνου έχει διανύσει μια πορεία που βασίζεται στην προσφορά, την εκπαίδευση και τη διαρκή εξέλιξη.

Η Ναταλία, ο Σπύρος και ο Γιάννης επισκέπτονται τις εγκαταστάσεις του Κλιμακίου, ένα απόγευμα καθημερινής. Τα πυροσβεστικά οχήματα ετοιμοπόλεμα στον υπαίθριο χώρο και ο Χρήστος μας ξεναγεί στους χώρους. Στο ισόγειο η γραμματεία, ένας μεγάλος χώρος με κουζίνα και τα μπάνια. Όλα έτοιμα να φιλοξενήσουν πληρώματα πυροσβεστικών οχημάτων που θα έρθουν από άλλες περιοχές σε περίπτωση συμβάντος. Στον επάνω όροφο αποδυτήρια, κοιτώνες και το κέντρο επιχειρήσεων. Γραφείο συνεδριάσεων και μεγάλες οθόνες που απεικονίζουν τα συμβάντα σε όλη την Ελλάδα, τον καιρό, ζωντανή σύνδεση με κάμερες. Μένουμε εντυπωσιασμένοι από την οργάνωση και το βαθμό ετοιμότητας.

Go For Dionysos: Πότε και με ποιο κίνητρο δημιουργήθηκε η ομάδα;
Χρήστος Σισμάνογλου: Η ομάδα δημιουργήθηκε το 1999, έπειτα από ένα περιστατικό πυρκαγιάς σε γειτονική κοινότητα της περιοχής. Τότε ζητήθηκε βοήθεια από τον Άγιο Στέφανο και κινητοποιήθηκαν κάτοικοι, που έφυγαν από την πλατεία για να συνδράμουν. Την επόμενη ημέρα έγινε συζήτηση στην κοινότητα και αποφασίστηκε να δημιουργηθεί μια οργανωμένη ομάδα πυρασφάλειας υπό την αιγίδα του Δήμου. Ήταν μια ρομαντική αρχή, βασισμένη στη διάθεση προσφοράς των νέων της περιοχής.

GFD: Πώς εξελίχθηκε η ομάδα τα επόμενα χρόνια;
Χ.Σ.: Στην αρχή λειτουργούσε ως μια ομάδα εθελοντών με περιορισμένες δυνατότητες. Υπήρχαν δυσκολίες ακόμη και στην προμήθεια εξοπλισμού, καθώς οι διαδικασίες ήταν χρονοβόρες και πολλές φορές δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές ανάγκες του έργου μας. Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2007, πολλές εθελοντικές ομάδες σε όλη τη χώρα οργανώθηκαν θεσμικά. Έτσι και εμείς προχωρήσαμε στη δημιουργία συλλόγου, αποκτώντας καταστατικό, τραπεζικό λογαριασμό και τη δυνατότητα να διαχειριζόμαστε δωρεές με διαφάνεια. Το 2009 αναγνωριστήκαμε επίσημα από το Πρωτοδικείο Αθηνών.

GFD: Πότε εντάχθηκες στην ομάδα;
Χ.Σ.: Εντάχθηκα το 2010 ως εθελοντής και το 2019 εκλέχθηκα πρόεδρος. Ήμουν μόλις 24 ετών όταν ανέλαβα τη θέση. Ερχόμουν από τον χώρο της ναυτιλίας και είχα ήδη αποκτήσει εμπειρίες που με βοήθησαν να κατανοήσω τη σημασία της οργάνωσης, της πρόληψης και της σωστής διαχείρισης κινδύνου. Αυτές τις αρχές προσπαθήσαμε να ενσωματώσουμε και στη λειτουργία του κλιμακίου.

GFD: Πόσα μέλη αριθμεί σήμερα το κλιμάκιο;
Χ.Σ.: Σήμερα διαθέτουμε 95 μάχιμους εθελοντές και 7 πυροσβεστικά οχήματα σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Μόνο το 2025 ανταποκριθήκαμε σε 186 συμβάντα, ενώ οι εθελοντές μας συμπλήρωσαν περισσότερες από 15.800 ώρες βαρδιών και 350 ώρες περιπολιών πρόληψης.

GFD: Πώς χρηματοδοτείται η λειτουργία της ομάδας;
Χ.Σ.: Η πραγματικότητα είναι ότι η λειτουργία μας βασίζεται κυρίως στις χορηγίες και στις δωρεές. Η ετήσια συνδρομή των μελών είναι συμβολική. Ο εξοπλισμός ενός νέου εθελοντή κοστίζει αρκετές εκατοντάδες ευρώ και αποτελεί δική μας υποχρέωση να του παρέχουμε τα απαραίτητα μέσα προστασίας. Έχουμε αναπτύξει ένα ισχυρό δίκτυο δωρητών που στηρίζει διαχρονικά το έργο μας, είτε με υλικά είτε με οικονομική ενίσχυση. Παράλληλα, ο Δήμος καλύπτει βασικές λειτουργικές ανάγκες, όπως τα καύσιμα, τις ασφαλίσεις, τη συντήρηση των οχημάτων και τα πάγια έξοδα των εγκαταστάσεων.

GFD: Πόσο σημαντικές είναι οι δωρεές για την εξέλιξη του κλιμακίου;
Χ.Σ.: Είναι καθοριστικές. Πολλά από τα οχήματα και τον εξοπλισμό μας τα έχουμε αποκτήσει μέσω δωρεών από ιδρύματα, επιχειρήσεις και ιδιώτες. Το σημαντικό είναι να υπάρχει απόλυτη διαφάνεια και ο δωρητής να γνωρίζει ακριβώς πού αξιοποιείται η προσφορά του. Έτσι χτίζεται μια σχέση εμπιστοσύνης που διαρκεί στον χρόνο.

GFD: Ποιος είναι ο ρόλος του κλιμακίου στα συμβάντα της περιοχής;
Χ.Σ.: Λειτουργούμε επικουρικά προς το Πυροσβεστικό Σώμα. Λόγω της γεωγραφικής διασποράς των εθελοντικών κλιμακίων, συχνά φτάνουμε πρώτοι σε ένα συμβάν. Αυτό έχει τεράστια σημασία, γιατί πολλές μικρές εστίες μπορούν να περιοριστούν πριν εξελιχθούν σε μεγάλες πυρκαγιές. Ο επιχειρησιακός συντονισμός γίνεται πάντα από την Πυροσβεστική, με την οποία έχουμε άριστη συνεργασία.

GFD: Τι θα συμβούλευες έναν πολίτη που εντοπίζει πυρκαγιά ή άλλο έκτακτο περιστατικό;
Χ.Σ.: Το σημαντικότερο είναι να ενημερώσει αμέσως το 199 ή το 112. Δεν πρέπει να αναζητά απευθείας κάποιον εθελοντή ή κάποιο κλιμάκιο. Η πληροφορία πρέπει να περάσει στο κέντρο επιχειρήσεων ώστε να ενεργοποιηθεί άμεσα ολόκληρος ο μηχανισμός και να ενημερωθούν ταυτόχρονα όλες οι διαθέσιμες δυνάμεις.

GFD: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε σήμερα;
Χ.Σ.: Η πρώτη πρόκληση είναι η τεχνολογική εξέλιξη. Τα νέα αυτοκίνητα, ιδιαίτερα τα ηλεκτρικά, απαιτούν διαφορετική εκπαίδευση και εξειδικευμένο εξοπλισμό για την κατάσβεσή τους. Παράλληλα επενδύουμε σε νέες τεχνολογίες, όπως συστήματα παρακολούθησης οχημάτων και κάμερες που μπορούν να βελτιώσουν τόσο την επιχειρησιακή εικόνα όσο και την εκπαίδευση των εθελοντών. Η δεύτερη πρόκληση είναι η στελέχωση. Νέοι εθελοντές υπάρχουν, όμως απαιτείται υπομονή, εκπαίδευση και δέσμευση για να παραμείνουν ενεργοί σε βάθος χρόνου.

GFD: Τι είναι αυτό που κρατά έναν εθελοντή στην ομάδα;
Χ.Σ.: Στην αρχή πολλοί έρχονται από περιέργεια ή για την παρέα. Εκείνοι όμως που μένουν είναι όσοι θέλουν πραγματικά να προσφέρουν. Ο εθελοντισμός δεν είναι μια δραστηριότητα της στιγμής. Είναι μια συνεχής δέσμευση απέναντι στην κοινωνία, στο περιβάλλον και στους συνανθρώπους μας.

GFD: Τι είναι αυτό που δημιουργεί τους δεσμούς ανάμεσα στα μέλη μιας εθελοντικής ομάδας;
Χ.Σ.: Οι πιο ισχυροί δεσμοί δημιουργούνται μέσα στα συμβάντα. Όταν βρεθείς με κάποιον δίπλα σου σε μια δύσκολη φωτιά, σε μια πλημμύρα ή σε μια διάσωση, αναπτύσσεται μια σχέση εμπιστοσύνης που δύσκολα δημιουργείται αλλού. Οι κοινές εμπειρίες, η πίεση της στιγμής, η ανάγκη να στηριχθεί ο ένας στον άλλον και η αίσθηση ότι όλοι υπηρετούν έναν κοινό σκοπό δημιουργούν μια ιδιαίτερη σχέση μεταξύ των εθελοντών. Γι’ αυτό και πολλές φορές λέμε ότι η ομάδα είναι μια δεύτερη οικογένεια.

GFD: Ένα από τα πιο ξεχωριστά στοιχεία του κλιμακίου είναι ο χώρος εκπαίδευσης που έχετε δημιουργήσει. Πες μας λίγα λόγια γι’ αυτόν.
Χ.Σ.: Η εκπαίδευση είναι η βάση της επιχειρησιακής μας ετοιμότητας. Στο ισόγειο του εγκαταλελειμμένου κτιρίου του ΤΥΠΕΤ έχουμε δημιουργήσει έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο εκπαίδευσης, έναν «στίβο μάχης», όπου τα μέλη μας μπορούν να εκπαιδεύονται σε συνθήκες που προσομοιάζουν πραγματικά συμβάντα. Εκεί μπορούμε να δουλέψουμε πάνω σε διαδικασίες πυρόσβεσης, διασώσεων, προσανατολισμού σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας και διαχείρισης κινδύνου, χωρίς να χρειάζεται να δημιουργήσουμε πραγματική εστία πυρκαγιάς. Στόχος μας είναι κάθε εθελοντής να αποκτά εμπειρία και αυτοπεποίθηση πριν βρεθεί σε ένα πραγματικό συμβάν. Η εκπαίδευση δεν σταματά ποτέ. Αφορά τόσο τους νέους όσο και τους παλαιότερους εθελοντές, γιατί οι απαιτήσεις και οι τεχνολογίες εξελίσσονται συνεχώς.

GFD: Τι θα θέλατε ως Κλιμάκιο να δείτε να βελτιώνεται από την πλευρά του Δήμου τα επόμενα χρόνια;
Χ.Σ.: Ο Δήμος διαχρονικά στηρίζει τα κλιμάκια σε βασικές λειτουργικές ανάγκες, όπως τα καύσιμα, οι ασφαλίσεις, οι εγκαταστάσεις και η συντήρηση των οχημάτων. Αυτή η στήριξη είναι σημαντική και πρέπει να συνεχιστεί. Από εκεί και πέρα, θεωρώ ότι υπάρχει περιθώριο για ακόμη μεγαλύτερη επένδυση στην πρόληψη, στην εκπαίδευση και στον εκσυγχρονισμό των υποδομών πολιτικής προστασίας. Οι προκλήσεις που φέρνει η κλιματική κρίση είναι μεγαλύτερες από ποτέ και απαιτούν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Η πολιτική προστασία δεν είναι μόνο η αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς. Είναι η προετοιμασία που έχει προηγηθεί μήνες ή και χρόνια πριν από το συμβάν. Και σε αυτό το σημείο υπάρχουν πολλά περιθώρια βελτίωσης από τη μεριά του Δήμου, που ορισμένες φορές μοιάζει να μην έχει πρόγραμμα.

GFD: Ένα μήνυμα προς τους πολίτες
Χ.Σ.: Η πολιτική προστασία δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες ή τους εθελοντές. Αφορά όλους μας. Από ένα έγκαιρο τηλεφώνημα μέχρι την πρόληψη και τον σεβασμό στο περιβάλλον, ο κάθε πολίτης μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ασφάλεια της κοινότητάς του.

Οι αριθμοί από μόνοι τους είναι ενδεικτικοί του έργου που επιτελείται: 186 συμβάντα, 15.840 ώρες βαρδιών και εκατοντάδες ώρες περιπολιών μέσα σε έναν μόνο χρόνο. Ωστόσο, αυτό που τελικά μένει είναι οι άνθρωποι πίσω από αυτούς τους αριθμούς.

Φεύγοντας από τις εγκαταστάσεις του Κλιμακίου Αγίου Στεφάνου, μείναμε με την αίσθηση ότι συναντήσαμε μια ομάδα ανθρώπων που δεν εγκλωβίζεται στη μιζέρια και στα προβλήματα, αλλά κοιτάζει διαρκώς μπροστά. Εντυπωσιαστήκαμε από την ετοιμότητα, την οργάνωση και κυρίως από το βλέμμα των ανθρώπων του κλιμακίου, που «γυαλίζει» όταν μιλούν για το έργο τους, με ξεκάθαρο όραμα, στόχους και διάθεση για συνεχή εξέλιξη.

Ξεχωρίσαμε ιδιαίτερα τον στίβο μάχης που έχουν δημιουργήσει στο κτίριο του ΤΥΠΕΤ, μια εξαιρετική ιδέα που αποδεικνύει στην πράξη ότι η εκπαίδευση δεν είναι μια θεωρητική διαδικασία αλλά καθημερινή επένδυση στην επιχειρησιακή ετοιμότητα. Παράλληλα, μας άρεσε το γεγονός ότι το κλιμάκιο αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες όχι ως αυτοσκοπό, αλλά ως εργαλείο για καλύτερη πρόληψη, αποτελεσματικότερη εκπαίδευση και ταχύτερη ανταπόκριση στα συμβάντα.

Σε μια εποχή που οι προκλήσεις της πολιτικής προστασίας γίνονται ολοένα και μεγαλύτερες, ο Σύλλογος Εθελοντών Πολιτικής Προστασίας Αγίου Στεφάνου δείχνει ότι η γνώση, η συνεργασία και η καινοτομία μπορούν να κάνουν τη διαφορά.