Project Info
Project Description
Συνέντευξη του κλιμακίου “Εθελοντικές Δυνάμεις Δασοπυρόσβεσης Και Διάσωσης Ροδόπολης – EΔΔΔ” στο Go For Dionysos.
Από δύο εθελοντές και ένα πυροσβεστικό όχημα το 2001, το Κλιμάκιο Εθελοντικών Δυνάμεων Δασοπυρόσβεσης Και Διάσωσης Ροδόπολης έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο δραστήριες εθελοντικές οργανώσεις Πολιτικής Προστασίας της Αττικής. Με περισσότερα από 170 μέλη και δεκάδες επιχειρήσεις κάθε χρόνο, οι εθελοντές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή όχι μόνο στις δασικές πυρκαγιές, αλλά και σε πλημμύρες, τροχαία ατυχήματα, διασώσεις και κάθε είδους έκτακτο περιστατικό.
Ο Γενικός γραμματέας του Διοικητικού Συμβουλίου Απόλλων Κούνης και ο Υπεύθυνος Επικοινωνίας του κλιμακίου, Δημήτρης Σκυλάκος, συζητούν με το Go For Dionysos για την πορεία της ομάδας, τις νέες προκλήσεις που δημιουργεί η κλιματική πραγματικότητα, την ανάγκη πρόληψης και τον ρόλο των πολιτών.
Από δύο εθελοντές σε 170 μέλη
Go For Dionysos: Πώς ξεκίνησε η δράση του Κλιμακίου στη Ροδόπολη;
Απόλλων Κούνης: Ξεκινήσαμε το 2001, όταν η τότε Κοινότητα Ροδόπολης απέκτησε ένα νέο πυροσβεστικό όχημα 7 τόνων. Δεν υπήρχε όμως το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό για να το στελεχώσει. Τότε εμφανίστηκαν οι πρώτοι εθελοντές και ξεκίνησε η προσπάθεια. Καθοριστικός ήταν ο ρόλος του Αλέξη Σαγιά, ο οποίος είχε το όραμα να δημιουργηθεί μια οργανωμένη εθελοντική δύναμη στην περιοχή.
Σήμερα αριθμούμε περίπου 170 μέλη, εκ των οποίων περίπου 60 είναι ενεργά επιχειρησιακά. Κάθε χρόνο προστίθενται νέα μέλη, κυρίως νέοι άνθρωποι, γεγονός που μας δίνει αισιοδοξία για το μέλλον.
Οι νέοι ανακαλύπτουν ξανά τον εθελοντισμό
Η μεγάλη αλλαγή ήρθε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών.
«Μετά το Μάτι το 2018, αλλά κυρίως μετά τις πυρκαγιές του 2021, παρατηρήσαμε σημαντική αύξηση του ενδιαφέροντος. Κάθε χρόνο έχουμε περίπου 20 έως 30 νέες εγγραφές. Οι περισσότεροι είναι νέοι ηλικίας 18 έως 28 ετών και λιγότεροι έως 38 ετών, οι οποίοι θέλουν να προσφέρουν και να αποκτήσουν γνώσεις και εμπειρίες.»
Οι εγγραφές πραγματοποιούνται έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ από τον Οκτώβριο έως την Άνοιξη ακολουθείται ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης, τόσο στο Κλιμάκιο όσο και στην Ακαδημία Πολιτικής Προστασίας.
Σημαντικό να αναφέρουμε ότι αρκετοί εθελοντές έρχονται από άλλες περιοχές, όπως τους Αμπελόκηπους, τη Βαρυμπόμπη, το Χαλάνδρι, τη Νέα Ιωνία και άλλες.
Οι εθελοντές αρχικά με την ιδιότητα του «δοκίμου» μέλους εκπαιδεύονται στην ασύρματη επικοινωνία, στη χρήση αλυσοπρίονου και φορητών αντλιών, στην πραγματοποίηση «εγκαταστάσεων ύδατος». Τέλος, εξετάζονται θεωρητικά και πρακτικά, πριν συμμετάσχουν σε επιχειρήσεις στο πεδίο.
Τι προσφέρει ένας εθελοντής;
Πολλοί συνδέουν τον εθελοντισμό αποκλειστικά με τις πυρκαγιές του καλοκαιριού. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.
«Επεμβαίνουμε σε ό,τι επεμβαίνει και το Πυροσβεστικό Σώμα. Δασικές και αστικές πυρκαγιές, τροχαία ατυχήματα, πλημμύρες, κοπές δέντρων, αντλήσεις υδάτων, εγκλωβισμούς ανθρώπων και ζώων. Μάλιστα, αριθμητικά τα περισσότερα συμβάντα τα έχουμε τον χειμώνα, σχεδόν τριπλάσια από το καλοκαίρι».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η κακοκαιρία «Μήδεια» το 2021, όταν μέσα σε μόλις έξι ημέρες καταγράφηκαν 561 συμβάντα κοπής δέντρων και επιπλέον περιπτώσεις μεταφοράς νεφροπαθών.
Οι πυρκαγιές του 2024 άλλαξαν τα δεδομένα
Go For Dionysos: Πώς έχει αλλάξει η αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς τα τελευταία χρόνια και πώς προσαρμόζεται ένα κλιμάκιο στις νέες συνθήκες;
Απόλλων Κούνης: Μπορούμε να πούμε πολύ συνοπτικά ότι μία χρονιά σταθμός σαφώς για το σύνολο της χώρας αλλά και το λεκανοπέδιο της Αττικής που μας ενδιαφέρει ήταν το 2018, όπου είχαμε την καταστροφική πυρκαγιά στο Μάτι. Σταθμός γιατί άλλαξε ο τρόπος σκέψης, ο τρόπος δράσης, το δόγμα του Πυροσβεστικού Σώματος.
Ο Απόλλων, επίσης, θεωρεί ότι η πυρκαγιά του Αυγούστου 2024 αποτέλεσε σημείο καμπής για τον Δήμο Διονύσου, όπου κάηκε σχεδόν το 60% της δασοκάλυψης του Δήμου. Οι αμιγείς δασικές εκτάσεις έχουν πλέον περιοριστεί στο Διόνυσο, τη Ρέα Δροσιάς, την Άνοιξη και τη Σταμάτα.
«Μέχρι πριν λίγα χρόνια μιλούσαμε για περιαστικά δάση και ζώνες μίξης δάσους και κατοικίας. Σήμερα τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Πλέον δεν έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια δασική πυρκαγιά που ξεκίνησε κάπου στον πυρήνα ή στο μέσον μιας δασικής έκτασης και αναμένεται μετά από κάποιες ώρες ή και ημέρες να προσεγγίσει τον οικισμό. Αυτή τη στιγμή μιλάμε ότι οποιαδήποτε εκδήλωση πυρκαγιάς εντός των ορίων του Δήμου Διονύσου σημαίνει κυριολεκτικά συναγερμό γιατί είναι μέσα στο οικιστικό ιστό. Αυτό σημαίνει λοιπόν, ότι στο πρώτο τρίλεπτο-πεντάλεπτο, κινδυνεύουν κατοικίες. Ο χρόνος αυτός διαφοροποιείται ανάλογα με την ένταση του ανέμου, με το σημείο εκδήλωσης και τη μορφολογία του εδάφους στο συγκεκριμένο σημείο, το κατά πόσον θα διευκολύνει την εξέλιξη της πυρκαγιάς κ.α. Ουσιαστικά οποιαδήποτε πυρκαγιά εκδηλωθεί μέσα στα όρια του Δήμου Διονύσου απειλεί σχεδόν άμεσα κατοικίες. »
Όπως εξηγεί, η μεγάλη απώλεια δασικών εκτάσεων έχει δημιουργήσει ένα νέο περιβάλλον όπου η φωτιά μπορεί να κινηθεί ταχύτατα μέσα από ξερόχορτα και χαμηλή βλάστηση.
«Ο κόσμος συχνά υποτιμά τα ξερόχορτα. Όμως πάντα, τέτοιες πυρκαγιές εξαπλώνονται πολύ πιο γρήγορα απ’ ότι σε ένα πευκοδάσος. Και αυτό είναι κρίσιμο για το πόσο γρήγορα μπορεί να αντιδράσει ένας πολίτης. Γι’ αυτό η απομάκρυνση της εδάφιας καύσιμης ύλης παραμένει σημαντική.»
Πρόληψη: Η πιο σημαντική επέμβαση
Το Κλιμάκιο δεν περιμένει απλώς να χτυπήσει το τηλέφωνο.
«Ο ρόλος μας δεν είναι μόνο κατασταλτικός. Πραγματοποιούμε περιπολίες σε σημεία που έχει υποδείξει η Διοίκηση του 9ου Πυροσβεστικού Σταθμού Αθηνών, στελεχώνουμε πυροφυλάκια, συμμετέχουμε σε δράσεις πρόληψης και ενημέρωσης. Η πρόληψη μπορεί να σώσει ζωές και περιουσίες πριν χρειαστεί η καταστολή.»
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές παρεμβάσεις καθαρισμού σε δασικές εκτάσεις που γειτνιάζουν με κατοικίες, χωρίς όμως να σημαίνει ότι έχει λυθεί το πρόβλημα.
«Υπάρχει πρόοδος, αλλά υπάρχει και πολύς δρόμος ακόμη.»
Ποια είναι η σχέση με το Δασαρχείο Πεντέλης;
Go For Dionysos: Έχουμε ακούσει παράπονα πολιτών σχετικά με την αποτελεσματικότητα του Δασαρχείου Πεντέλης στη σχέση του με τον πολίτη. Τι έχετε να σχολιάσετε;
Απόλλων Κούνης: «Ίσως λόγω της ιδιότητάς μας, έχουμε μια πάρα πολύ καλή συνεργασία με το δασαρχείο. Το δασαρχείο, το οποίο ορισμένοι ακούν και ίσως βγάζουνε φλύκταινες, καλείται να εφαρμόσει μια νομοθεσία του 1978, τον Δασικό κώδικα. Από το 1978 μέχρι σήμερα δεν έχει αλλάξει κάτι. Άρα λοιπόν δεν είναι περίεργος ούτε ο δασάρχης, ούτε ο δασονόμος, ούτε το προσωπικό της δασικής υπηρεσίας. Αυτή είναι η νομοθεσία, αυτή καλούνται να εφαρμόσουν. Αυτό είναι κάτι λοιπόν που ο πολίτης δεν αντιλαμβάνεται. Προφανώς λοιπόν η νομοθεσία ίσως να είναι παρωχημένη. Δεν ήρθε όμως το αρμόδιο όργανο που νομοθετεί να πει ότι αυτό πλέον δεν μπορεί να εφαρμοστεί το 2026.»
Και συνεχίζει σχολιάζοντας την κατάσταση των δασικών δρόμων: «Οι δασικοί δρόμοι φέτος στο δήμο μας είναι σε μία πολύ άσχημη κατάσταση. Όχι μόνο δεν είναι βατοί, έχουμε σε πολλά σημεία κατολισθήσεις, έχουμε καθιζήσεις, έχουμε δεκάδες νεροφαγώματα και έχουμε και σημεία με υψομετρικές διαφορές μεγαλύτερες του μισού μέτρου. Τα αποτελέσματα των αυτοψιών τα γνωρίζει και ο Δήμος, τα γνωρίζει και ο 9ος Πυροσβεστικός Σταθμός Αθηνών, τα γνωρίζει και η Δασική Υπηρεσία. Ίσως με μία χρονοκαθυστέρηση ξεκίνησαν τώρα και γίνονται εργασίες συντήρησης του οδικού δικτύου και με μηχανήματα του στρατού, ήδη ένα εργάζεται στη Ρέα Δροσιάς και ένα στη Σταμάτα. Έχουμε πολύ δρόμο όμως. Δυστυχώς οι βροχοπτώσεις που θέλαμε και είχαμε κατά τη διάρκεια του χειμώνα έχουν προκαλέσει αυτές τις ζημιές στο δασικό οδικό δίκτυο.»
Τα πιο δύσκολα σημεία στο Δήμο Διονύσου
Ο Απόλλων είναι σαφής. Η δημοτική κοινότητα Διονύσου αποτελεί το Νο1 κίνδυνο για το Δήμο Διονύσου. Ακολουθούν η δημοτική κοινότητα Δροσιάς (οικισμός Ρέας), η Δ.Κ. Ανοίξεως (οικισμοί «Φασίδερι» και Αγ. Αγγέλων) καθώς και η περιοχή της Σταμάτας (οικισμός Προκοννήσου).
Drone ή άνθρωπος;
Τα τελευταία χρόνια τα drones έχουν μπει δυναμικά στην επιτήρηση των δασικών εκτάσεων. Ωστόσο ο Απόλλων Κούνης πιστεύει ότι δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τον άνθρωπο.
«Τα drones είναι πολύτιμα εργαλεία, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανθρώπινη παρουσία. Στις περισσότερες περιπτώσεις η πρώτη αναγγελία ενός συμβάντος πυρκαγιάς εξακολουθεί να γίνεται από τον πυροφύλακα που βρίσκεται στο πεδίο γιατί γνωρίζει με ακρίβεια το ανάγλυφο της περιοχής καθώς και τις ιδιαιτερότητες.»
Οι εθελοντές και το συναίσθημα
Πώς νιώθει όμως ένας εθελοντής όταν βλέπει μια φωτιά να πλησιάζει τα σπίτια ή όταν καλείται να διαχειριστεί ένα σοβαρό τροχαίο;
«Δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε συναισθηματικά εκείνη τη στιγμή. Κάνουμε αυτά που έχουμε εκπαιδευτεί να κάνουμε. Δεν σημαίνει ότι είμαστε ψυχροί ή αδιάφοροι. Απλώς αν αφήσουμε το συναίσθημα να κυριαρχήσει, δεν θα μπορέσουμε να είμαστε αποτελεσματικοί.»
Παραδέχεται πάντως ότι εικόνες καταστροφής, όπως οι μεγάλες πυρκαγιές ή οι πλημμύρες στη Θεσσαλία στις οποίες το Κλιμάκιο προσέφερε βοήθεια με 10 εθελοντές, δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο.
Τι χρειάζονται σήμερα οι εθελοντές;
Πέρα από ανθρώπινο δυναμικό, οι εθελοντικές οργανώσεις χρειάζονται και εξοπλισμό.
Όπως εξηγεί ο Δημήτρης Σκυλάκος, το κόστος για να εξοπλιστεί σωστά ένας εθελοντής ξεπερνά εύκολα τα 1.500 ευρώ, εάν συνυπολογιστούν τα Μέσα Ατομικής Προστασίας που απαιτούνται τόσο για δασικά, όσο και για τα αστικά συμβάντα.
«Το μεγαλύτερο μέρος του εξοπλισμού μας προέρχεται από χορηγίες και δωρεές. Χωρίς τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων θα ήταν πολύ δύσκολο να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις της αποστολής μας.»
Ένα μήνυμα προς τους πολίτες
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Δημήτρης Σκυλάκος στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς όλους τους κατοίκους του Δήμου Διονύσου :
«Η Πολιτική Προστασία δεν αφορά μόνο τους εθελοντές ή τις υπηρεσίες. Αφορά όλους μας. Ο καθαρισμός των οικοπέδων, η σωστή ενημέρωση, η τήρηση των οδηγιών και η πρόληψη είναι ευθύνη κάθε πολίτη. Όσο καλύτερα προετοιμασμένοι είμαστε ως κοινωνία, τόσο πιο ασφαλείς θα είμαστε όλοι.» Σε περίπτωση πυρκαγιάς καλούμε μόνο το 199 ή το 112, ούτε τον πρόεδρο της κοινότητας, ούτε τον Δήμαρχο. Επίσης, οι πολίτες δεν πρέπει να ακολουθούν το πυροσβεστικό και δεν πρέπει να εμποδίζουν την κίνηση των οχημάτων έκτακτης ανάγκης. Δεν χρειάζεται να κινούνται άσκοπα, ούτε βέβαια να λειτουργούν ως θεατές κοντά σε μία πυρκαγιά.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα της συζήτησης: η προστασία του τόπου δεν είναι υπόθεση λίγων, αλλά μια συλλογική προσπάθεια που ξεκινά από τον καθένα μας.
Η συζήτηση με τους εκπροσώπους των Εθελοντικών Δυνάμεων Δασοπυρόσβεσης και Διάσωσης Ροδόπολης ανέδειξε με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο τη σημασία της οργανωμένης εθελοντικής προσφοράς στην προστασία του Δήμου Διονύσου και των κατοίκων του. Μέσα από την εμπειρία, τη γνώση και την επιχειρησιακή τους δράση, ο Απόλλων Κούνης και ο Δημήτρης Σκυλάκος μετέφεραν μια ρεαλιστική εικόνα των προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η Πολιτική Προστασία, αλλά και το μήνυμα ότι η πρόληψη, η εκπαίδευση και η συλλογική ευθύνη παραμένουν τα ισχυρότερα μέσα απέναντι στους κινδύνους.
Το Go For Dionysos ευχαριστεί θερμά το κλιμάκιο για τον χρόνο, τη φιλοξενία και την ουσιαστική ενημέρωση που προσέφερε στους αναγνώστες μας. Πάνω απ’ όλα, εκφράζουμε τον σεβασμό και την εκτίμησή μας προς όλους τους εθελοντές και τις εθελόντριες που βρίσκονται διαρκώς στην πρώτη γραμμή, αφιερώνοντας χρόνο, κόπο και προσωπικές θυσίες για την ασφάλεια της τοπικής κοινωνίας. Η παρουσία και η προσφορά τους αποτελούν πολύτιμο κεφάλαιο για τον τόπο μας και παράδειγμα ενεργού συμμετοχής για όλους.
